Keerder dialect

Vergieëte wäörd (vergeten woorden)
Tekst: Jeannie Prevoo-Spronck en Jo Purnot
Tekeningen: Jean Bessems (va Lèike)

Als je van dialect houdt is het altijd fijn om zo nu en dan eens een dialectwoordenboek in de hand te nemen en gewoon wat door te bladeren. Je komt dan toch al gauw tot de ontdekking dat veel woorden niet meer gebruikt worden waardoor (jonge) mensen de betekenis ervan waarschijnlijk niet meer zullen kennen. Hieronder enkele van dit soort dialectwoorden afgewisseld met uitdrukkingen.

2018blz52 Bläökerke: Kaarsenhoudertje
Tot begin twintigste eeuw was in veel huizen nog geen elektriciteit. ’t Bläökerke werd toen gebruikt als men ’s avonds de bèddekoetsj (bedstee) ging opzoeken.
   
Oe 'ne hoëge mistum liek is ut goot vrij-je Een hoge mesthoop duidt op een grote veestapel, dus op welstand van de vader (boer) van de geliefde.
     
 2018blz52a Krabbieja of kriessie  

Staafdrop
Snoepgoed. ‘ne krabbieja was een zwartgekleurde man, maar het woord werd ook gebruikt voor een kleine deugniet.

     
Wat hèèt dae vuur tuun vei-jl ?  Wat bezielt die persoon?
     
 2018blz53  Deddere  Door de pratsj (modder) baggeren, lopen
     
Ter lièke goeën  'n begrafenis bijwonen
     
 2018blz53a Plùiske (flúiske)  Pluisje
Plùiskes van een uitgebloeide pisblom (paardenbloem).

     
Geenzie
(uitspraak: g'nzie)
Overkant. Vaak wordt hier d'n hiemel (hemel) mee bedoeld. Ook de dorpen aan de overkant van de Maas (Ternaaien) werden met geenzie aangeduid.
     
 2018blz53b Liêtsje  Met platte stenen schuin op het wateroppervlak van een sloot gooien, zodat de stenen meerdere malen stuiterden.
     
 Wat teùnks tiéch de-van?  Hoe denk jij hierover?
     
 2018blz54  Sjmaadbiesjke  

Onze-lieve-herenbeestje
Sjmaad (raapolie) verwijst naar de gele substantie dat ’t sjmaadbiesjke afscheidt.

Kinderen namen het sjmaadbiesjke in een gesloten hand en maakten dan een schuddende beweging, terwijl ze zeiden: bieske gieëf miech sjmaad of zaat. Na het openen van de hand vloog het biesjke weg en bleef de gele sjmaad in de hand achter.

     
Haw iêch mer weer mienen auwen toeémel Leefde ik maar weer onder de mij vertrouwde omstandigheden
     
2018blz54a Sjroompplaank Zinken geribbeld wasbord.
Het wasproces was het zwaarste huishoudelijk karwei. Het hele proces duurde vaak drie dagen (van zondag t/m dinsdag). Na afloop had de huisvrouw: rugpijn van het bukken, was ze misselijk van de ingeademde zeepdampen en had ze opengescheurde handen van ’t sjroompe.
     
Ter ière van wat vuur 'ne heilige Om welke redenen
     
2018blz55 Sjteumpkes

peuken
Es ‘r de sjtraot opging sjtoeëk hieë ziech e sjteumpke van ’n sigaar in de moond. Dat sjtoond deftig.

     
Dun van lèèr en diék van sjméér Dun van deeg en dik van spijs. Een aanduiding van de kwaliteit van de Limburgse vlaai.
     
2018blz55a Verviere

Verschrikken, bang maken.
Het werkwoordwoord verviere is praktisch helemaal uit ’t Keers dialect verdwenen.

     
Iêch zeen dièch nog neet bòmmele Je kunt me gestolen worden
     
2018blz55b Hoon kip
Hoon is typisch een woord dat door zijn “Hollandse” evenknie (kip), is verdrongen.
     
Loùp nao de hoonder Loop naar de pomp
     

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

:

 

 

 



 

 

Gebruikers
5
Artikelen
2065
Artikelen bekeken hits
8110494

Today 7

Yesterday 33

Week 204

Month 779

All 146089

Currently are 20 guests and no members online

Please publish modules in offcanvas position.

Free Joomla templates by L.THEME