Dit artikel is in een eerdere versie verschenen in de Maasgouw jaargang 144 nummer 2 2025 van het Koninklijk Limburgs Geschiedkundig en Oudheidkundig Genootschap (kortweg:  LGOG).

Met medewerking van de eerste auteur en met toestemming van het LGOG is hier een uitgebreide versie gepubliceerd. Een (andere) eerdere versie van dit verhaal verscheen in: Bulletin Air War, nr. 287 (juni/juli 2007) en 416 (augustus 2021). Deze artikelen zijn voor dit doel aangepast en uitgebreid door Joop Thuring.

 

Op Bevrijdingsdag 2007 vertrokken de auteurs vanuit het Brabantse naar het Westen om via polders, vaarten vol plezierjachten en ophaalbruggetjes Lisse (Z.H.) aan te doen. We zouden hier een interview gaan afnemen bij een inwoonster die ons achtergronden kon onthullen over enige uitzonderlijke foto’s en verhalen uit 1948 [1] en 1988 [2]. Een nieuwe publicatie uit 2006 had onze belangstelling nog eens aangewakkerd. [3]

Met een aandoenlijk Limburgse tongval diste onze gastvrouw, mevr. E.M.H. (Lies) van de Vlugt-van den Eertwegh [4], haar herinneringen op, speciaal over haar heeroom Bertus, de priester P.J.H. (Hubertus) Vorage. Deze was het voor hem benauwde Limburgse en ook Hollandse milieu al in zijn jeugdjaren ontvlucht, mogelijk op zoek naar avontuur. Twee wereldoorlogen zouden ervoor zorgen dat hij ‘aan zijn trekken’ zou komen. Zijn levensschets is al eens beschreven door de Heemkundevereniging van Cadier en Keer [5] en kwam in twee artikelen in Kerkrade Onderweg aan bod [6]. Ook over zijn spionageactiviteiten voor Frankrijk is gepubliceerd, gebaseerd op de eigen aantekeningen van Vorage [7]. Deze publicaties vullen we – lees: redactie van ‘De Maasgouw’ en gepubliceerd in hun Tijdschrift voor Limburgse geschiedenis en archeologie, jaargang 144/2025/2, pagina 48 e.v. – aan met gegevens uit orale bronnen en additionele documentatie.

 

Pastoor Hubertus Vorage

Hubertus (Bertus) Vorage werd in 1894 in Cadier en Keer geboren als jongste zoon in een groot boerengezin [8]. Zijn ouders waren de pachters van de grote Meusenhof in Cadier en Keer. Op tweejarige leeftijd verhuisde Bertus mee naar hun volgende standplaats in Bleijerheide-Kerkrade. Dat de Zuid-Limburgse streek goede grensoverschrijdende contacten naar de regio’s rond Aken en Luik kende, blijkt ook uit de levensloop van Vorage. Hubertus kiest namelijk na de lagere school in Bleijerheide bij de franciscanen van Franse herkomst en op instigatie van deze kloosterschool voor de priesteropleiding aan een kleinseminarie in het bisdom Luik in Bastogne [9]. Hij is amper twintig jaar als in augustus 1914 de Eerste Wereldoorlog uitbreekt. Mogelijk verblijft hij op dat moment vanwege de zomervakantie bij zijn ouders in Nederland. Maar hij kent de streek op zijn duimpje, spreekt vloeiend Frans en Duits en met een paspoort op zak van een neutraal land kan hij vrij ongehinderd reizen. In die periode spioneerde hij als agent van de Franse geheime dienst. De seminarist meldt zich namelijk bij het Franse consulaat in Rotterdam, dat potentieel ziet in de intelligente jongeman die zijn talen beheerst, en in de mogelijkheden van de Nederlandse priesterstudent. Hij wordt geëngageerd als agentspion 37 Bis en krijgt opdrachten van de geheime dienst. De francofiele insteek is verklaarbaar vanuit het opleidingstraject van Vorage, maar is vanuit de familiegeschiedenis wel opvallend: zijn vader was een geboren en getogen Duitser. Zelf hield Vorage vast aan de herkomst van zijn voorvaderen uit Frankrijk [10]. In ieder geval had Hubert op die wijze een geschikte dekmantel.

Hij brengt troepenverplaatsingen in kaart, zodat het Franse leger zich hierop kan voorbereiden. Vorage wordt een gedreven spion die zich vastbijt in het inlichtingenwerk. Zo weet hij te melden dat er in Düren een fabriek voor reserveonderdelen van onderzeeërs ligt. Eind januari 1915 komt hij in de trein van Aken naar Luik in gesprek met een chemicus, wiens vertrouwen hij weet te winnen en die hij tot spraakzaamheid weet te bewegen; Vorage weet hem te ontfutselen dat de Duitsers gifgas willen gaan inzetten om zo een doorbraak naar Calais te bewerkstelligen. Het gifgas is een game changer, zo beseffen de Fransen al gauw, verbouwereerd over de informatie waarmee de priesterstudent op de proppen komt. Ze kunnen nog net hun voorzorgsmaatregelen nemen, zodat de Duitsers niet tot Calais kunnen doordringen. Dat laat onverlet dat de Duitse gifaanval twee maanden later meer dan tienduizend Franse soldaten treft. De eerste aanval met chloorgas vond plaats op 22 april 1915 op Franse soldaten die Ieper verdedigden [11]. De achting voor spion 37 Bis, alias Norbert, stijgt aan Franse zijde, waardoor zijn opdrachten ook belangrijker en moeilijker worden. Maar de onverschrokken spion deinst nergens voor terug. Voor de Fransen brengt Vorage vervolgens de Hindenburglinie in kaart, een door de Duitsers in 1915/1916 aangelegde verdedigingslinie in Noordoost Frankrijk [12]. De Duitsers jagen op hun beurt met groot fanatisme op geallieerde spionnen. Zo weten ze Hubert Vorage als zodanig te identificeren en komen hem zelfs op het spoor. Hij weet te ontkomen maar wordt wel bij verstek ter dood veroordeeld [13]. Voor al zijn verdiensten ontvangt hij na beëindiging van deze oorlog een Franse onderscheiding, het Croix de Guerre 1914-1918.

Vorage stelt zich vervolgens ter beschikking van de bisschop van Versailles, die hem in het grootseminarie van Chalôns-sur-Marne zijn priesterstudie laat voltooien. In 1922 volgt zijn priesterwijding in het seminarie, waarna hij in de Sint-Lambertuskerk in Kerkrade zijn eerste H. Mis opdroeg. Vervolgens benoemt de bisschop hem tot pastoor te Les Molières en van twee andere parochies in het dal van de Chevreuse, ongeveer veertig km ten zuidwesten van Parijs [14]. Frankrijk wordt Vorages tweede vaderland. Af en toe bezoekt hij Nederland. Zodra hij de grens bij Eijsden is gepasseerd, belt hij zijn lievelingszuster Bertha in Bleijerheide-Kerkrade. Zij is getrouwd met slager J.H.A. van den Eertwegh. Dochter Lies (*1926) vertelde: ‘Tegen de tijd dat de biefstukken à point waren, verscheen Heeroom in een Citroën, Traction Avant, gereden door de Franse chauffeur, Henri Mortier, en vergezeld door enige heren uit het Franse (Boerenleen)bankwezen. Dat moet vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog zijn geweest’.

Mogelijk waren dergelijke bezoeken een dekmantel om de spionage voor de Fransen voort te zetten: Bleijerheide steekt immers puntvormig als een schiereiland richting Aken, en leende zich om de Siegfriedlinie te bekijken.

‘Heeroom was groot van postuur – le double mêtre –, een vlotte causeur die nogal zwart-wit dacht en zijn medemensen ook zo bejegende’ [15]. Vorage maakte, mede door zijn natuurlijk overwicht en lengte, indruk op zijn omgeving.

Tweede Wereldoorlog

Na de capitulatie van Frankrijk in juni 1940 zal ‘l’Abbé Vorage’, gezien zijn eerdere activiteiten in de Grote Oorlog die tegen het Duitse regime gericht waren, zich ongemakkelijk hebben gevoeld. De Duitsers hadden nog een appeltje met hem te schillen. Hij wijkt daarom al in juli 1940 uit naar het Hoogland van Auvergne. Daar heerst het Vichy-regime. Hierin wordt hij geholpen door de katholieke kerk: de bisschop van Clermont-Ferrand benoemt hem tot pastoor van Medeyrolles, een afgelegen bergdorpje op 1.150 meter hoogte, omgeven door dichte wouden, district Puy-de-Dôme [16]. Daar vat hij zijn oude stiel van spionage weer op en gaat samen werken met de Maquisards. De Maquis vormden de verzetsbeweging in Frankrijk die zich op het platteland schuilhield en guerrilla-activiteiten ontplooide. Sporadisch keert Vorage terug naar zijn parochie om wat zaken te regelen. Dat wordt hem op zondag 4 juli 1943 bijna fataal, maar hij weet op het allerlaatste moment via een achterdeur uit zijn pastorie te ontsnappen. De al eerder aangehaalde chauffeur, Henri, die tevens huisknecht annex manusje van alles is, wordt wel gearresteerd en naar nazi-Duitsland afgevoerd.

De Franse grond wordt te heet onder zijn voeten en de Résistance neemt contact op met de ‘Overkant’ om Vorage naar Engeland te smokkelen. Hiervoor moet hij naar Compiègne reizen, de 80 km ten noorden van Parijs gelegen historische stad waar al eerder capitulaties tussen Frankrijk en Duitsland waren ondertekend. Met zijn opvallende verschijning is zo’n treinreis dwars door Frankrijk, inclusief Parijs, niet zonder risico’s, maar het lukt Vorage zijn bestemming voor 12 oktober 1943 te bereiken. Dat is de afgesproken datum dat een vliegtuig vanuit Engeland hem daar ’s nacht zal komen ophalen. Toch verschijnt op deze datum en plaats geen vliegtuig. Maar op 15 oktober is het dan toch raak [17].

De vol de nuit per ‘Lysander’ [18]

Intrigerend is het mondelinge verhaal dat ‘heeroom Bertus’ alias abbé Vorage in de nacht van 15 oktober 1943 door een Brits vliegtuig, type ‘Lysander’, zou zijn opgehaald. Dit kon na een lange zoektocht worden bevestigd. Robert ‘Bob’ Body, de beheerder van de site Tempsford Veterans and Relatives Association, zond mij het overzicht toe: History of WW II infiltrations into France (02072010), dat was samengesteld door Pierre Tillet. Hieruit bleek dat op 16 oktober 1943 ’s avonds een LZ (landingszone, code ‘Roger’) was gereserveerd bij Estrées-St Denis (12 km ten westen van Compiègne). De missie droeg de codenaam ‘Marguerite’. Twee passagiers werden naar Frankrijk overgebracht, drie vlogen mee terug, onder wie ‘abbot Pieter Joseph Vorage’. Dit bevestigt die mondelinge overlevering.

Vermoedelijk is ‘Monsieur le Curé Vorage’ – zelf noemde hij zich ‘Curé Orage avec un V avant’, vrij vertaald: ‘pastoor Wervelwind’ – de enige Nederlander, maar inmiddels genaturaliseerd tot Fransman, die in zo’n nachtelijke ‘Special Operations Executive’-tocht vanuit bezet Frankrijk naar het Verenigd Koninkrijk heeft gemaakt. Het vliegtuig bleek inderdaad een Lysander.

Uit het ‘Report of Lysander Operations – Undertaken by No 161 Squadron, night of 16/17 Oct. 1943’ [19] blijkt dat de piloot, Flying Officer James Atterby McCairns, een bijzonder staaltje vliegkunst had verricht. Na de oversteek van het Kanaal vloog hij boven vijandelijk gebied via radionavigatie, maar raakte verdwaald bij Noyon. Op zoek naar een visueel herkenningspunt zette hij na ruim een uur weer koers naar de kust om van daaruit bij maanlicht een nieuw spoor op te pakken en zo zelf zijn route naar Compiègne te kunnen navigeren. Hij moest nog uitkijken toen zoeklichten bij Montdidier en Abbeville hem probeerden te ‘vangen’, maar ondanks alles wist hij na ruim 3,5 uur zijn bestemming te bereiken. Ter plekke hadden de betrokkenen zijn verlate komst gelukkig afgewacht. Na de afgesproken signalen volgde de landing en de uitwisseling van de passagiers. In totaal was hij slechts vijf minuten op Franse grond. De voorspoedige terugvlucht duurde slechts vijf kwartier.

 

De nachtelijke vlucht Bijzonderheden over deze missie met de hand op dat formulier ingevuld door de betreffende piloot, F/O James Atterby McCairns. Ik vermoed dat hij voor deze SOE-missie [red. Special Operations Executive] vanuit RAF station Tangmere, West Sussex, aan de Engelse zuidkust, opsteeg maar dat staat nergens uitdrukkelijk aangegeven. Top secret Report of Lysander Operations Undertaken by No 161 Squadron, night of 16/17 Oct. 1943 Name of Operation: Marguerite Result: Completed Aircraft No: Lys C V9822 Pilot: F/O McCairns Personnel & Equipment carried  Out In Personnel 2 3 Packages 4 4 Instructions to Pilot (i) Area: Compiègne (ii) Pinpoint: 49 27’ 50’’ N 02 37’ 25’’ E* (iii) Recognition Signal: Y (iv) Pilot’s returning Signal: A Time Take off 21.20 Landing (pinpoint) 00.58 Time on ground 5 min Take off 01.03 Landing 02.20 Meteorological report: Considerable hazy over France, visibility reduced at times to one mile. Enemy opposition: Searchlights at Montdidier and Abbeville Report by Pilot: Through faulty radio control I was vectored over the French coast some 20 miles of track and instead of making good the targets I found myself lost among the waterways NE of Noyon. After an hour’s fruitless search I set course for the coast, pinpointed and went in again to Compiègne. The signal from the field was excellent, the surface was dark and sloping down very slightly to the south. Between lamp A & B there was a cart track running EW which was quite rough. Signed: F/O McCairns In een ander handschrift stond toegevoegd: A very good effort indeed. F/O McCairns showed great determination going in a second attempt which was succesful. Signed: W/Cdr Madox ————————————————————————————————————————————– * De weergegeven coördinaten bevinden zich noordelijker dan het uiteindelijke doel van de vlucht. Of er al een fout is gemaakt door F/O McCairns, of dat er ooit bij het overzetten van de gegevens iets mis is gegaan is niet meer te achterhalen. Weergave nachtelijke vlucht F/O McCairns (Historische Kring Cadier en Keer met gebruik van googl.maps.com/mymaps) Twee gedachten: Als McCairns schrijft over: ‘vectored by radio control’ dan denk ik dat hij onder begeleiding vloog van GEE [red. Code voor een toen geheime radio-navigatie methode]. Deze afstandelijke robot liet hem in de steek maar… hij schakelde over naar eigen inzichten, kennis en vertrouwen op zijn visuele capaciteiten. Persoonlijk initiatief, boven vijandelijk gebied en dat ruim twee extra uren volhield (zie tijden heen en terugvlucht). Inderdaad great determination oftewel ‘Per ardua ad astra’ zoals het motto van de RAF luidt; een fraaie toepassing. Op de bijgevoegde kaart krijgt u het gebied van Noordwest-Frankrijk onder ogen en ziet u de door McCairns opgesomde plaatsen. Als je boven Noyon vliegt en wanhopig speurt bij maanlicht en uiteindelijk maar besluit terug te keren naar de kust om daar een herkenningspunt op te pikken voor een nieuw spoor om zo toch het afgesproken doel te bereiken, dan getuigt dat van beleid, moed en volharding. Daar zal hij de brede monding van de rivier De Somme hebben herkend en vervolgens landinwaarts langs het ‘wespennest’ Abbeville gevlogen. Daar de spoorlijn en grillige langgerekte bedding van deze rivier gevolgd via Amiens tot Montdidier en dan de spoorlijn in zuidelijke richting volgend tot de opgegeven plaats: Estrées-St-Denis (12 km ten westen van Compiègne in het Departement Oise). Hier buigt de spoorlijn pal naar het oosten en pikt hij het doorlopend laantje op, ‘Rue de Flandres’ thans D1017, dat hem verder naar het zuiden leidt. Dat een kilometer gevolgd en dan doemt het bos van Lihus op. Daar lag Landing Zone ‘Roger’ en flitsen de herkenningslampen op. Beide mannetjesputters, op vreemde bodem, zullen elkaar hier rond het middernachtelijk uur – Duitse tijd – bij volle maan, na het beklimmen van het buitenboord trapje door de passagier, de hand hebben geschud en daar kraaide geen Duitse haan naar.

 

Piloot James Atterby “Mac” McCairns Vermetele SOE vliegers van 161 RAF Squadron voor een Westland Lysander op de RAF-basis Tangmere, 1943; geheel links: F/O James McCairns   Deze piloot was een manhaftige lid van de Royal Airforce (RAF). Enkele onderscheidingen (Distinguished Flying Cross & Two Bars, Milatary Medal, Croix de Guerre) en tussentijdse promoties vielen hem te deel. Hij voerde gedurende ruim een jaar nachtelijke SOE vluchten uit naar bezet Frankrijk. Voor nadere bijzonderheden oriënteert u zich op: Wikipedia, Jim McCairns.

 

De Westland Lysander Hoogstwaarschijnlijk verscheen de eerste Westland Lysander pas begin mei 1995 boven Nederlands territorium. Deze nam toen deel aan een vliegshow op vliegbasis Soesterberg ter gelegenheid van de 50e Nationale herdenking van de bevrijding. Foto’s: Valentijn Thuring

 

Geschikte baan voor Vorage

Vorage heeft een handicap: ‘hij kende geen woord Engels’, volgens onze zegsvrouwe [20]. In januari 1944 heeft hij een gesprek met sir Desmond Morton, de persoonlijke assistent van de Britse premier Winston Churchill [21], om hem ervan te overtuigen wapens te droppen bij de meer dan duizend Maquisards in de Auvergne. Deze wilden daarmee het hoofdkwartier van de Gestapo bij Vichy uitschakelen [22].

Vanwege zijn gebrekkige kennis van het Engels werd pastoor Vorage al snel overgeplaatst naar een Frans sprekend gebied in handen van de geallieerden, namelijk Algerije. Nadat de Duitsers uit Noord-Afrika waren verdreven en de geallieerde troepen naar Engeland terugkeerden, volgde Vorage hen in hun voetsporen. Kerkelijke leiders zochten naar een passende functie. Dat lukte snel: hij werd aalmoezenier bij de 145e RAF Wing, 2nd Tactical Air force [23]. Deze Wing was samengesteld uit een vijftal squadrons uitgerust met het legendarische eenmotorige jachttoestel Spitfire. De bemanning en het ondersteunend personeel van de vier laatste squadrons bestond uit zogenaamde ‘Vrije Fransen’. Maar omdat geoefend moest worden of uitgerust na een intensief verblijf  bij de frontlijn verbleef één van de squadrons na de invasie bij toerbeurt in Engeland. [24]

De Wing, die op 1 februari 1944 werd opgericht, had aanvankelijk als thuisbasis Perranporth. Hierna volgden Merston, Funtington, Selsey en Tangmere. De basis werd sinds 19 augustus 1944 gevestigd in Frankrijk te B.8 = Sommervieu (bij Bayeux), vervolgens B.29 = Bernay, B.51 = Lille, dan in België te B.56 = Evere/Brussel, B.70 = Deurne/Antwerpen, in Nederland B.85 = Schijndel (6/2/45 – 16/4/45), tot in Duitsland B.105 = Drope (bij Lingen) [25]. De verplaatsingen door Engeland en het Continent zijn door de huisschilder van deze Wing destijds zelf nauwgezet vastgelegd op de romp van hun ‘rijdende kapel’. Hierop volgde nog Fassberg, TAF-code B.152, gelegen halverwege Hamburg en Hannover.

Ruilhandel leidt tot een gevleugeld idee

‘In de periode vlak na de bevrijding van Zuid Limburg – en in het bijzonder van Bleijerheide, dat na evacuatie en de val van Aken pas omstreeks 5 oktober 1944 bevrijd werd [26] – komt heeroom Bertus ons weer opzoeken in onze woonplaats en arriveert in een jeep met een Engelse chauffeur’. [27]

Tijdens een bezoek klopt Vorage aan bij een directeur van een kolenmijn om brandstof voor zijn parochianen in Frankrijk los te peuteren. Bij een vergelijkbare gelegenheid van levendige ruilhandel in pas bevrijd gebied maakt hij ‘een deal’ met een lokale melktransporteur die naarstig op zoek is naar nieuwe banden voor zijn vrachtauto om melk van het Brabantse (Bergeijk) naar Bleijerheide te kunnen transporteren, vertelt onze gesprekspartner. De veestapel in het grensgebied zal behoorlijk zijn uitgedund vanwege de intense en lange strijd rond de stad Aken.[28] ‘Heeroom stemt hiermee in en krijgt als tegenprestatie een complete vrachtwagen in handen’, een Hotchkiss. Deze vrachtwagen liet hij onmiddellijk naar een vliegbasis van de 2nd TAF [29] op Belgisch, Nederlandse of Duitse bodem overbrengen. Op deze vrachtwagen werd vervolgens door de Technische Staf een deel van een afgeschreven romp van een tweemotorig transporttoestel van Amerikaanse makelij, type C-47/Dakota, gemonteerd. Uit stuk geschoten kerken en kloosters uit die omgeving zal hij wel een deel van de inventaris bij elkaar hebben geschraapt, waarmee aalmoezenier Vorage een mobiele kerk heeft weten te realiseren.

 

Rijdende/vliegende kerk

Na de Duitse capitulatie wordt het hoog tijd dat Vorage weer naar zijn oorspronkelijke standplaats terugkeert. De gedemobiliseerde Luchtmacht aalmoezenier R.C. Padre Vorage wordt weer Monsieur le Curé des Molières. Hij is dan onder meer twee Franse onderscheidingen rijker: de Médaille d’Officier de la Résistance en Officier van het Legioen van Eer.

De Dakotaromp op vrachtwagen, de ‘Rijdende kerk’, is een vleugelloze constructie van vernuft. Maar het is per slot van rekening geen officieel legermateriaal en hoeft bij de demobilisatie dus niet ingeleverd te worden. Het is gewoon privé-eigendom. Van hogerhand zal ook wel een oogje zijn toegeknepen. Vanuit Vorage’s laatste Duitse legerplaats, vliegbasis B.152 Fassberg, wordt een mooie toeristische route uitgestippeld die door Limburg en Parijs moet leiden om met dit indrukwekkend gevaarte huiswaarts te keren.

Maar eerst moet de eerder genoemde Henri Mortier worden opgepikt. Deze was gedeporteerd naar het concentratiekamp Mauthausen [30], gelegen ten oosten van Linz (Oostenrijk). Bij hun weerzien viel hij zijn ‘herder’ Hubert Vorage in de armen. Een andere dochter Van den Eertwegh en dus ook een nicht van heeroom Bertus, namelijk Josephien, trouwde later met Henri en stichtte met hem in Les Molières een gezin. [31]

Zo verschijnt op een mooie zomerse dag in 1945 in de Franciscanerstraat in Bleijerheide een militaire colonne, bestaande uit dit unieke voertuig en enkele jeeps. [32] Het geheel blijft minstens één nacht ter plekke om vervolgens naar Les Molières door te trekken, jawel, volgens een wat vage foto zelfs onder de Arc de Triomphe, hartje Parijs, een zege(n)tocht. [33] Het bouwsel wordt na aankomst op de plaats van bestemming in de pastorietuin van Les Molières op schragen geparkeerd.

De Hotchkiss camion [34], weer terug in het land van oorsprong, zal lokaal bijgedragen hebben tot het herstel van het eergevoel van Frankrijk. Het uitzonderlijke verhaal van de afgedankte Dakota die tijdelijk als mobiele kapel dienst deed, bleef me achtervolgen. [35] Zou die romp na zeventig jaar nog bestaan? Misschien kon achterhaald worden tot welk geallieerd onderdeel dit vliegtuig oorspronkelijk behoord had en hoe de verwerving in zijn werk was gegaan. Daartoe werden historische kringen benaderd. Daar herinnerden ze zich wel het allerlaatste deel van die merkwaardige levensloop. Helaas, het on-Franse bouwsel zou al decennia geleden zijn opgeruimd, zo werd gemeld. [36] Het hoe en wat viel niet meer te achterhalen. Wat rest zijn prachtige herinneringen en unieke foto’s.

 

 

 

Pastoor Hubertus Vorage werd in 1957 benoemd tot pastoor in het Noord-Franse Drocourt. Hij is relatief jong gestorven, in 1959. Hij heeft nog meegemaakt dat grenzen, door mensenhanden gecreëerd in politiek, economisch en militair opzicht, langzaam doelgericht begonnen af te brokkelen.

 

 

Het bidprentje van Hubert Vorage

De vier dochters Van den Eertwegh poseren in Bleijerheide-Kerkrade met enkele getrouwen van hun oom en aalmoezenier Hubert Vorage voor de mobiele kapel, zomer 1945.

Staand in het midden in soutane en met bonnet: Monsieur le curé ‘Bertus’ Vorage voor de in de pastorietuin op schragen geparkeerde carlingue chapelle (‘rompkapel’). Rechts van hem vermoedelijk zijn oudere broer Ernest, pater Lazarist, tijdens de oorlog aangesteld in een nonnenklooster in Trier (D). Mogelijk werd deze tijdens zijn bezoek vergezeld door vier Duitse confraters. Uit het noodluik steekt het hoofd van Henri Mortier, de seculiere rechterhand van de curé. (Bron: Collectie Carlingue Chapelle Ph., Historische kring, Les Molières)

De vleugellamme romp van een C-47 vrachtvliegtuig gemonteerd op een Hotchkiss vrachtwagen. De vijf heraldische afbeeldingen refereren aan de vijf squadrons van 145 RAF Wing. De squadrons waren: het 74e ‘Tiger’, grotendeels met Engelse vliegers en het 329e ‘Cicogne’, 340e ‘Ile de France, 341e ‘Alsace’ en 345e ‘Berry’.

 

Geschreven door Joop Thuring en Wim Hermans (†), 2025, voor de Maasgouw, uitgave van het Koninklijk Limburgs Geschiedkundig en Oudheidkundig Genootschap (LGOG)
Coauteur Wim Hermans overleed op 24 juni 2024.

De illustraties zijn – tenzij anders vermeld afkomstig uit de collectie van mevr. Van de Vlugt-van den Eertwegh, sommige met bewerking door Bart Jonk.

 

1 Katholieke Illustratie, jg. 82, nr. 36, d.d. 23-12-1948, pp. 676 e.v.
2 Telefonisch gesprek met mevr. E.M.H. van de Vlugt-van den Eertwegh, door Wim Hermans, 1988
3 Christopher Shores en Chris Thomas, 2nd Tactical Air Force. Vol. 3: From the Rhine to Victory, January to May 1945, Classic Publications, Ian Allan Publishing Ltd. (Hersham, Surrey 2006)
4 Zij is een dochter van Jacobus Hubertus Augustus van den Eertwegh en Anna Maria Hubertina Josepha (Bertha) Vorage
5 Harry H.M. Beckers en Jo Purnot, ‘Hubert Vorage, een Franse verzetsstrijder, geboren op de Meusenhof, geheim agent 37-bis alias Norbert’, op: https://historischekringcadierenkeer.nl/hubert-vorage-een-franse-verzetsstrijder-geboren-op-de-meusenhof-geheim-agent-37-bis-alias-norbert/ (geraadpleegd 05-05-2025).
6 Harry Beckers en Jo Purnot, ‘Hubert Vorage, een Franse verzetsstrijder’ en J.M.W. Logister-Vorage, ‘Hubert Vorage – spion en priester voor Frankrijk’, in: Kerkrade Onderweg, 24 (2020) resp. 26 (2022)
7 Pascalle de Hesselle, L’agent secret 37 bis, curé de campagne (z.p., z.j.); P. Paillole, Hubert Vorage: prêtre et soldat, op de website van de ‘Anciens des Services Spéciaux de la Défense Nationale (France), op: https://www.aassdn.org/xlda10281.htm (geraadpleegd 02-05-2025)
8 Pieter Jozef Hubertus Vorage werd op 20 juni 1894 geboren te Cadier en Keer als zoon van Johan Joseph Hubert Vorage en Maria Gertrudis Hubertina Paulissen. HCL, 12.022 Burgerlijke Stand Cadier en Keer, inv.nr. 5, d.d. 21.06.1894, akte 7
9 In Bastogne bevond zich het Notre-Dame Séminaire
10 Beckers en Purnot, ‘Hubert Vorage, een Franse verzetsstrijder’, op: https://historischekringcadierenkeer.nl/hubert-vorage-een-franse-verzetsstrijder-geboren-op-de-meusenhof-geheim-agent-37-bis-alias-norbert/ (05-05-2025).
11 Ann Callens en Jan Vandermeulen, Gas! Ieper 1915. De eerste gasaanval (Tielt 2015)
12 Beckers en Purnot, ‘Hubert Vorage, een Franse verzetsstrijder’, op: https://historischekringcadierenkeer.nl/hubert-vorage-een-franse-verzetsstrijder-geboren-op-de-meusenhof-geheim-agent-37-bis-alias-norbert/ (05-05-2025)
13 Paillole, ‘Hubert Vorage: prêtre et soldat’, op: https://www.aassdn.org/xlda10281.htm (02-05-2025)
14 Er is ook sprake van een benoeming tot priester van Beauriares, in het dal van Chevreusee, zie: Paillole, ‘Hubert Vorage: prêtre et soldat’, op: https://www.aassdn.org/xlda10281.htm (02-05-2025).
15 Gesprek met mevr. E.M.H. van de Vlugt-van den Eertwegh, 05-05-2007
16 Paillole, Hubert Vorage: prêtre et soldat (2), op: https://www.aassdn.org/xlda10281.htm (02-05-2025)
17 De Hesselle, L’agent secret 37 bis, curé de campagne (z.p., z.j.)
18 Aanvulling door Joop Thuring
19 Informatie via Bob Body, V.K., november 2017
20 Gesprek met mevr. E.M.H. van de Vlugt-van den Eertwegh, 05-05-2007
21 Major Sir Desmond Morton (1891-1971) was de ‘Personal Assistent to Prime Minister’. In de Engelse National Archives is zijn correspondentie bewaard. Zie: https://discovery.nationalarchives.gov.uk/details/r/C11900 (geraadpleegd 02-05-2025)
22 De Hesselle, L’agent secret 37 bis, curé de campagne (z.p., z.j.)
23 Ibidem
24 Christopher Shores en Chris Thomas, 2nd Tactical Air Force. Vol. 3: From the Rhine to Victory, January to May 1945, Classic Publications, Ian Allan Publishing Ltd. (Hersham, Surrey 2006)
25 Ibidem
26 Jan Hendriks en Hans Koenen, D-DAY in Zuid Limburg, vernieuwde uitgave, De Limburger bv (Maastricht 1994)
27 Gesprek met mevr. E.M.H. van de Vlugt-van den Eertwegh, 05-05-2007
28 Wolfgang Trees en Charles Whiting, Die Amis sind da! Verlag J.A. Mayer (Aken 1984)
29 2nd TAF = 2nd Tactical Air Force, onderdeel van de Royal Air Force (RAF). Deze eenheid ondersteunde vooral de geallieerde grondtroepen
30 https://collections.arolsen-archives.org/en/search/person/6660548 [Mortier, Henri] (geraadpleegd 02-05-2025)
31 Henri Jean Baptiste Mortier, geboren 17-06-1911 Parijs, overleden 06-05-1997 Parijs. Hij huwt 01-02-1950 te Les Molières Josephina Hubertina Maria (Fien) van den Eertwegh, geboren 20-11-1928 Kerkrade, overleden 07-11-2009 Les Molières. Zie genealogie: https://home.hccnet.nl/jmw.logister/5593.htm (geraadpleegd 02-05-2025)
32 Gesprek met mevr. E.M.H. van de Vlugt-van den Eertwegh, 05-05-2007
33 Katholieke Illustratie, jg. 82, nr. 36, d.d. 23-12-1948 (1948) 676 e.v.
34 Persoonlijke mededeling van dhr. W. van Kaathoven, Heesch, 2006, deskundig in (vooroorlogse) gemotoriseerde voertuigen met vier of meer wielen
35 Aanvulling door Joop Thuring
36 Mededeling van Carlingue Chapelle Ph., Historische kring, Les Molières (Fr.), september 2017