door Jo Purnot, Ronald George en Jean Bessems

In het vorig kadasterartikel hebben wij uitgebreid stilgestaan bij het belang van veldnamen. Tijdens onze onderzoeken zijn wij ook namen tegengekomen waarvan wij de ligging niet precies weten: Bulleshoeëf – Nuëtebösjke – Belkeskaâmp – achter Piese moostem – op ’t Kirktùinsje – Beeldjessjtroêk. Er zijn vast nog Keerdenaren die weten waar wij die moeten situeren. Wij verzoeken hen ons hierover te informeren. Ook op onderstaand kaartfragment

jaargang2blz140

  komen wij weer een aantal veldnamen tegen. Wij bevinden ons met dit kaartfragment ten zuiden van de Dorpsstraat.

 

Kremers Winkel (Kriêmersjweenkel)
Kremers kan de naam zijn van de oorspronkelijke eigenaar, maar ook duiden op zijn beroep: kriêmer, een rondreizend koopman of marskramer. Winkel is een benaming die vaker aan een stuk land wordt gegeven. Het kan iets zeggen over de vorm (hoek) of over de plek waar het land ligt (afgelegen stuk land). In 1732 was de grond in het bezit van Gerardus Meussen (eigenaar van de Meussenhof) “een stuck ackerlants genoemt den Cremerswinckel”, groot 1 bunder en 13 grote roeden. Bij de opmetingen in 1776 hadden de erfgenamen van Meussen 1 bunder en 11 grote roeden en 16 ½ kleine roeden. Verder stond vermeld dat ook Gerard Bessems 5 ½ grote roeden land en Maria Spronck, weduwe van Pieter Bessems, 4 ½ grote roeden bos in Creemers Winkel hadden liggen. We hebben de kerkregisters nog eens nagekeken, maar we komen in 1600 en 1700 niemand met de naam Kremers of Kriemersj tegen. De benaming is dus waarschijnlijk meer dan vierhonderd jaar oud.

Thomaskemke
Ook deze benaming komen wij tegen vóór 1732. Waarschijnlijk ging het hier oorspronkelijk om een afgesloten of omheind stuk land, eigendom van iemand die Thomas(se) heette. Kâmp (Kemke)was de naam van een stuk grond dat omheind was. Vroeger omheinde men veel minder dan tegenwoordig. In ons dorp komen wij in de achttiende eeuw verschillende kampen tegen. Buiten het hier bedoelde Thomaskemkenog In de Kemp, de Grote Kamp(ten westen van de Pastoor Kikkenweg), Kalfskemke(in de buurt van Blankenberg), Belkeskaâmpen nog enkele andere.

Grens met Gronsveld
Het Keere Bosch vormde de grens met de gemeente Gronsveld, beginnende vanaf perceel 314. Als u de Eckelraderweg afloopt, komt u onderaan de Oreberg bij een kruispunt. De weg links leidt via de Grùb naar Wojskop (Wolfskop) en rechtsaf door de Daor (Dort) naar Gronsveld. Deze laatste weg heet daarom Daorwiëeg. Het eerste stuk vanaf het kruispunt vormde door de eeuwen heen de grens tussen Gronsveld en Cadier. Volgens Caumartin, een landschapsbeschrijver in de negentiende eeuw, werden hier bij het uitgraven van fundamenten van een oude schuur een urn gevuld met assen en verbrande beenderen gevonden. Is het toevallig dat op dit kruispunt menselijke resten werden ontdekt? Hebben wij hier te maken met een oud gebruik van onze voorouders? Zij begroeven immers, evenals de Romeinen, hun doden vaak langs belangrijke wegen en vooral kruispunten. Vragen waarop we nu moeilijk nog een antwoord kunnen geven, vooral ook omdat Caumartin tegenwoordig niet als een erg serieuze geschiedschrijver wordt gezien.

Percelen
Op het overzichtskaartje staat een aantal huizen/boerderijen. Wij behandelen deze percelen maar globaal, omdat die in een andere reeks artikelen uitgebreid aan de orde komen. Hiervoor is nog enig onderzoek vereist.

1. Perceel 484 en perceel 475
De boerderij perceel 484 behoorde toe aan de familie Van Proemeren, die in de achttiende eeuw een vooraanstaande plaats in ons dorp innam. In het midden van de negentiende eeuw waren de boerderijen (perceel 484 en 475) eigendom van Jan Brouwers († 1850), gehuwd met Judith Geelen (†1857). Na hun overlijden kwam de boedel in handen van hun zoon Joannes Pieter Brouwers (†1879), gehuwd met Anna Catharina Houbiers (†1886). Inmiddels was perceel 484 onbewoonbaar verklaard. Waarschijnlijk kalefaterde Brouwers jr. de boel weer op, want hij voegde beide percelen samen tot één boerderij en ging er met zijn gezin wonen. Na het overlijden van Catharina Houbiers woonden er achtereenvolgens de gezinnen van Mathias Spronck-Huls, Johannes Mathias Bastin-Willems en Jaques Antoine Janssen-Janssen. Volgens onze gegevens brandde omstreeks 1922 de boerderij af, waarna de toenmalige eigenaresse Lucie Brouwers de ruïne in 1925 verkocht. Opnieuw werd er een boerderij met een schuur gebouwd, de huidige woning Dorpsstraat 25 (nu bewoond door familie Pustjens). Vanaf die tijd gingen Sjirra Schijns en zijn vrouw Maria Helena Brouwers er wonen. Toen in de jaren vijftig Sjirra (Schijns) de schuur eens als slaapplaats uitkoos, vergat hij voor het slapen gaan zijn sigaar te doven. De schuur raakte in brand en Sjirra kon niet meer gered worden. De restanten van de schuur werden afgebroken en op die plaats werd een woning gebouwd, nu Dorpsstraat 23. De eerste bewoner was het gezin Tillie-Nicolaes. Tegenwoordig woont er de familie Damsma.

jrg2blz142

Dorpsstraat 23 (familie Damsma) en 25 (familie Pustjens)

2. Perceel 812 en 813
De boerderij op perceel nr. 812 staat er tegenwoordig nog (Dorpsstraat 15) en is bewoond door de familie Bert (†) en Elly Vliegen-Lemmens. De geschiedenis van dit “Haksteinhuis” komt in een ander artikel uitgebreid aan de orde.

jrg2blz143

Het Haksteinhuis

3. Perceelnummer 491
Toen men in 1825 de Steenweg (Sjtieëwieëg), tegenwoordig Rijksweg, ging aanleggen, lagen op de plek waar nu de Rijksweg de Dorpsstraat en Kerkstraat scheidt twee huizen. Eén huis (81 vierkante meter) was van de ongehuwde Helena Wijsen, het andere (41 vierkante meter) van de weduwe Mathijs Wijsen. Nadat de huizen moesten wijken voor de wegaanleg, werden aan beide zijden van de Rijksweg twee nieuwe huizen gebouwd. Het huis aan de kant van de Dorpsstraat (perceel 491) staat er nog (Rijksweg 46, familie Beckers). In de gevel, boven de voordeur, staat de tekst HW 1825, wat er op duidt dat Helena Wijsen dit huis heeft laten bouwen. Dat wordt bevestigd door een schrijven van de Provincie, gedateerd 19 april 1825. Hierin krijgt Helana Wijsen toestemming “een huis te bouwen langs den weg 1e kl. no. 2 van Maastricht naar Aken op voorwaarden dat het huis op eenen afstand van10,50 ellen van en evenwijdig aan den as des wegs worde gebouwd, dat de bovenkant der dorpel waterpas met gezegden as worde gelegd en verder niets worde gemaakt het geen het aanzien des wegs zoude kunnen ontsieren”. In 1837 verkoopt Helena het pand aan haar zuster, Maria Anna Wijsen (†1852), weduwe van de dagloner Hubert Dupuits (†1833). Maria Anna was landbouwster en herbergierster. Dat had haar geen windeieren gelegd, want bij haar overlijden bezat ze buiten perceel 491 nog twee huizen. Oudere Keerdenaren weten zich te herinneren dat de kantonnier Joannes Hubert Daemen (†1924) en zijn echtgenote Maria Eva van den Bosch (†1962) daar woonden. Het gezin va Pietsje telde dertien kinderen.

jrg2blz144

Rijksweg 46      

Plaats No Naam Voornaam Woonplaats Soort b r el
BKB 254 Spronck erfg. Jan Keer BWI 69 40
KB 289 Brouwers Willem Cadier HH 10 75
KB 290 Lemmens cons. Jan Cadier HH 02 25
KB 291 Lemmens Jan Cadier HH 02 25
KB 292  Spronck erfg. Pieter Cadier HH 04 45
KB 293 Vanderlinden erfg. Gilles Keer HH 03 65
KB 294 Jaspars Gilles Cadier HH 02 50
KB 295 Duijsens Winand Keer HH 06 15
KB 296 Bessems Pieter Keer HH 03 10
KB 297 Spronck Gilles Keer HH 08 60
KB 298 Geelen Gilles Cadier HH 09 75
KB 299 Sleijpen Pieter Cadier HH 06 20
KB 300 Magermans Willem Cadier HH 06 25
KB 301 Willems Pieter & Helena Cadier HH 06 20
KB 302 Lemmens Jan Cadier HH 06 90
KB 303 Willems Jan Cadier HH 05 90
KB 304 Bongaarts Mathijs Meerssen HH 09 90
KB 305 Crassier de W.X. Maastricht HH 13 15
KB 306 Spronck erfg. Jan Keer HH 10 45
KB 308 De Liedekerken graaf Maastricht HH 02 10 20
KB 309 Brouwers Willem Cadier HH 11 90
KB 310 Bessems Pieter Keer HH 08 25
KB 312 Crassier de W.X. Maastricht HH 20 25
KB 313 Brouwers Jan Cadier HH 05 40
KB 314 Brouwers Jan Cadier HH 05 40
OB 315 Cadier de Gemeente Cadier SW 21 90
TK 411 Lemmens Willem Cadier BWL 26 45
TK 412 Lemmens & anderen Jan Cadier BWL 65 60
TK 413 Daemen Jan Keer BWL 20 80
TK 414 Lemmens Jan Cadier BWL 47 80
BOB 417 Everaerts Jan Keer BWL 01 50
BOB 425 Beckers Nicolaas Keer BWL 16 60
BOB 428 Daemen Jan Keer BWL 03 25
CW 429 Willems Pieter & Helena Cadier BWL 29 90
CW 430 Brouwers Jan Cadier BWL 41 50
CW 431 Brouwers Jan Cadier BWL 90 10
CW 432 Brouwers Jan Cadier BWL 16 70
CW 436 Lousberg Mathijs Cadier BWL 34 05
CW 437 Lemmesn Willem Cadier BWL 17 30
CW 438 Vanderlinden erfg. Jan Keer BWL 07 50
CW 439 Brouwers Willem Keer BWL 06 75
CW 440 Brouwers Willem Keer BWL 10 85
CW 441 Crassier de W.X. Maastricht BWL 01 34 80
CW 442 Spronck erfg. Jan Keer BWL 45 50
CW 443 Brouwers Jan Cadier BWL 16 90
CW 444 Brouwers Jan Cadier BWL 16 90
CW 445 Brouwers Willem Keer BWL 26 50
CD 446 Hijlants erfg. Adriaan Cadier BWL 15 80
CD 475 Brouwers Jan Cadier HUIS 05 85
CD 477 Brouwers Jan Cadier TUIN 10 40
CD 478 Brouwers Jan Cadier BH 00 25
CD 480 Brouwers Jan Cadier BMG 43 60
CD 481 Brouwers Jan Cadier TUIN 10 35
CD 482 Brouwers Jan Cadier BH 00 35
CD 484 Brouwers Jan Cadier HUIS 05 40
CD 486 Willems Gerard & Pieter Cadier TUIN 05 45
CD 488 Willems Pieter Cadier BMG 72 40
CD 489 Depuis wed. Hubertina Cadier TUIN 04 50
CD 490 Depuis wed. Hubertina Cadier BMG 11 90
CD 491 Depuis wed. Hubertina Cadier HUIS 01 70
CD 492 Depuis wed. Hubertina Cadier BMG 11 60
CD 496 Thijssens Hendrik Cadier BMG 12 40
CD 497 Thijssens Hendrik Cadier TUIN 03 55
CD 498 Spronck Gerard Cadier SW 03 70
KB 781 Schreurs Mathijs Keer HH 04 40
KB 782 Schreurs Willem Keer HH 04 40
KB 783 Cerfontaine Pieter Keer HH 04 35
KB 784 Schreurs Gerard Keer HH 04 35
BOB 796 Thijssens Hendrik Cadier BWL 04 90
BOB 799 Willems Pieter Cadier BWL 04 50
BOB 800 Rutten Gerard Nic. Maastricht BWL 06 50
BOB 803 Crassier de W.X. Maastricht BWL 08 60
CW 804 Brouwers Jan Cadier BWL 21 35
CW 805 Duijsens Wijnand Keer BWL 21 30
CW 806 Geelen Willem Keer BWL 05 05
CW 807 Geelen Willem Keer BWL 16 25
CD 809 Willems Gerard & Pieter Cadier BMG 41 90
CD 810 Willems Pieter & Helena Cadier BMG 42 30
CD 811 Willems Pieter & Helena Cadier BMG 08 55
CD 812 Willems Gerard & Pieter Cadier HUIS 03 55
CD 813 Willems Pieter & Helena Cadier HUIS 02 50
CD 814 Brouwers Jan Cadier BMG 03 10
BOB 833 Pieters Pieter Keer BWL 04 90

Voor een uitleg over de landmaten klik hier

Afkortingen

BKB Boven Keere Bosch CW Cremers Winkel BWL Bouwland
KB Keere Bosch CD Cadier dorp HH Hakhout
OB Ooren Berg BMG Boomgaard
TK Thomas Kemke SW Schapenweide BH Bakhuis
BOB Boven Ooren Berg TUIN Tuin HUIS Huis

 

Bronnen:
Rijksarchief Maastricht: LvO nrs. 9792 en 9793 en Prov. Archief nrs. 3472 en 3475.
Gemeente archief Margraten: Bevolkingsregisters Cadier en Keer en Kadasterkaart met Oorspronkelijk Aanwijzende Tafels.
Informatie: Leike Schreurs (Margraten); Lei Haesen en Pierre Roebroeks (Cadier en Keer).

Gebruikers
5
Artikelen
2025
Artikelen bekeken hits
7266916

Today 25

Yesterday 56

Week 81

Month 1058

All 127899

Currently are 113 guests and no members online

Please publish modules in offcanvas position.

Free Joomla templates by L.THEME